(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.249. అధ్యాయః 249
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
------------
--- ప్రతిపాదకవ్యాసయాక్యానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

వ్యాస ఉవాచ। 12-249-0x(6249)(75447)
--తీయమాయుషో భాగం గృహమేధీ గృహే వసేత్।
ధర్మలబ్ధైర్యుతో దారైరగ్నీనాహృత్య సువ్రతః॥ 12-249-1(75448)
గృహస్థవృత్తయశ్చైవ చతస్రః కవిభిః స్మృతాః।
కుమూలధాన్యః ప్రథమః కుంభధాన్యస్త్వనంతరం॥ 12-249-2(75449)
అశ్వస్తనోఽథ కాపోతీమాశ్రితో వృత్తిమాహరేత్।
తేషాం పరః పరో జ్యాయాంధర్మతో లోకజిత్తమః॥ 12-249-3(75450)
షట్కర్మావర్తయత్యేకస్త్రిభిరన్యః ప్రవర్తతే।
ద్వాభ్యామేకశ్చతుర్థస్తు బ్రహ్మసత్రే వ్యవస్థితః॥ 12-249-4(75451)
గృహమేధివ్రతాన్యత్ర మహాంతీహ ప్రచక్షతే।
నాత్మార్థే పాచయేదన్నం న వృథా ఘాతయేత్పశూన్॥ 12-249-5(75452)
ప్రాణీ వా యది వాఽప్రాణీ సంస్కారం యజుషాఽర్హతి।
న దివా ప్రస్వపేజ్జాతు న పూర్వాపరరాత్రయోః॥ 12-249-6(75453)
న భుంజీతాంతరాకాలే నానృతావాహ్వయేత్స్త్రియం।
నాస్యానశ్నన్గృహే విప్రో వసేత్కశ్చిదపూజితః॥ 12-249-7(75454)
తథాస్యాతిథయః పూజ్యా హవ్యకవ్యవహాః సదా।
వేదవిద్యావ్రతస్నాతాః శ్రోత్రియా వేదపారగాః॥ 12-249-8(75455)
స్వకర్మజీవినో దాంతాః క్రియావంతస్తపస్వినః।
తేషాం హవ్యం చ కవ్యం చాప్యర్హణార్థం విధీయతే॥ 12-249-9(75456)
నఖరైః సంప్రయాతస్య స్వకర్మవ్యాపకస్య చ।
అపవిద్ధాగ్నిహోత్రస్య గురోర్వాఽలీకచారిణః॥ 12-249-10(75457)
సంవిభాగోఽత్ర భూతానాం సర్వేషామేవ శిష్యతే।
తథైవాపచమానేభ్యః ప్రదేయం గృహమేధినా॥ 12-249-11(75458)
విస్సాశీ భవేన్నిత్యం నిత్యం చామృతభోజనః।
అసుత --శేషం స్యాద్భోజనం హవిషా సమం॥ 12-249-12(75459)
భృత్యశేష తు యోఽశ్నాతి తమాహుర్విఘసా శినం।
విఘసం భృత్యశేషం తు యజ్ఞశేషమథాస్మృతయ॥ 12-249-13(75460)
స్వదారనిరతో దాంతో హ్యనసూయుర్జితేంద్రియః।
ఋత్విక్పురోహితాచార్యర్మాలులాతిథినంశ్రితైః॥ 12-249-14(75461)
వృద్ధబాలాతురైర్వైద్యైర్జ్ఞాతిసంబంధిరాంధవైః।
మాతాపితృభ్యాం జామీభిర్భ్రాత్రా పుత్రేణ భావయా॥ 12-249-15(75462)
దుహిత్రా దాసవర్గేణ వివాదం న సమాచరత్।
ఏతాన్విముచ్య సంవాదాన్సర్వపాపైర్విముచ్యతే॥ 12-249-16(75463)
ఏతైర్జితస్తు జయతి సర్వాల్లోఁకాన్న సంశయః।
ఆచార్యో బ్రహ్మలోకేశః ప్రాజాపత్యే పితా ప్రభుః॥ 12-249-17(75464)
అతిథిస్త్వింద్రలోకస్య దేవలోకస్య చర్త్విజః।
జామయోఽప్సరసాం లోకే వైశ్వదేవే తు జ్ఞాతయః॥ 12-249-18(75465)
సంబంధిబాంధవా దిక్షు పృథివ్యాం మాతృమాతులౌ।
బృద్ధబావాతురకృశాస్త్వాకాశే ప్రభవిష్ణవః॥ 12-249-19(75466)
భ్రాతా జ్యేష్ఠః సమః పిత్రా భార్యా పుత్రః స్వకా తనుః।
ఛాయా స్వా దాసవర్గశ్చ దుహితా కృపణం పరం॥ 12-249-20(75467)
తస్మాదేతైరధిక్షిప్తః సహేన్నిత్యమసంజ్వరః।
గృహధర్మరతో విద్వాంధర్మనిత్యో జితక్లమః॥ 12-249-21(75468)
న చార్థబద్ధః కర్మాణి ధర్మం వా కించిదాచరేత్।
గృహస్థవృత్తయస్తిస్రస్తాసాం నిఃశ్రేయసం పరం॥ 12-249-22(75469)
పరంపరం తథైవాహుశ్చాతురాశ్రంయమేవ తత్।
యే చోక్తా నియమాస్తేషాం సర్వం కార్యం బుభూషతా॥ 12-249-23(75470)
కుంభధాన్యైరుచ్ఛశిలైః కాపోతీం చాస్థితాస్తథా।
యస్మింశ్చైతే వసంత్యర్హాస్తద్రాష్ట్రమభివర్ధతే॥ 12-249-24(75471)
దశ పూర్వాందశ పరాన్పునాతి చ పితామహాన్।
గృహస్థవృత్తీశ్చాప్యేతా వర్తయేద్యో గతవ్యథః॥ 12-249-25(75472)
స చక్రధరలోకానాం సదృశీమాప్నుయాద్గతిం।
వితేంద్రియాణామథవా గతిరేషా విధీయతే॥ 12-249-26(75473)
సర్వలోకో గృహస్థానాముదారమనసాం హితః।
-- విమానసంయుక్తో వేదదృష్టః -----॥ 12-249-27(75474)
--లోకో గృహస్థానాం ప్రతిష్ఠా నివతాత్మనాన్।
బ్రహ్మణా విహితా శ్రేణిరేషా పస్పాద్విధీయతే।
ద్వితీయం క్రమశః ప్రాప్య స్వర్గలోకే మహీయతే॥ 12-249-28(75475)
అతః పరం పరమముదారమాశ్రం
తృతీయమాహుస్త్యజతాం కలేవరం।
వనౌకసాం గృహపతినామనుత్తమం
శృణుష్వ సంశ్లిష్టశరీరకారిణాం॥ ॥ 12-249-29(75476)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ఏకోనపంచాశదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 249॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-249-2 వృత్తయో జీవికాః॥ 12-249-3 కాపోతీముంఛవృత్తిం॥ 12-249-4 షట్ యజనయాజనాధ్యయనాధ్యాపనదానప్రతిగ్రహాః కర్మ తస్య ఏకో గృహస్థాః త్రిభిర్యజనాధ్యయనదానైః। అన్యో వానప్రస్థః ద్వాభ్యాం దానాధ్యయనాభ్యాం। బ్రహ్మసత్రే ప్రణవోపాస్తౌ॥ 12-249-5 అత్ర గార్హస్థ్యే॥ 12-249-6 ప్రాణీ ఛాగాదిః। అప్రాణీ అశ్వత్యాదిః। యజుషా ఛేదనమంత్రేణైవ క్రత్వర్థమేవ సంస్కారమర్హతి నతు భక్షణమాత్రార్థం॥ 12-249-7 అంతరా భోజనద్వయమధ్యే। స్త్రియం మైథునాయేతి శేషః॥ 12-249-10 నఖరైర్నఖైః। దంభార్థం నఖలోమధరస్య। అపవిద్ధమవిధినా త్యక్తమగ్నిహోత్రం యేన తస్య। ఏవంవిధానాం చాండాలాదీనాం చ భూతానామత్ర గార్హస్థ్యే సంవిభాగోఽస్తి॥ 12-249-11 అపచమానేభ్యో బ్రహ్మచారిసంన్యాసిభ్యః। తథైవ యాచమానేభ్య ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-249-15 జామీభిః సగోత్రస్త్రీభిః॥ 12-249-16 సంవాదానంశాద్యర్థం కలహాన్॥ 12-249-17 ఆచార్యాదయః సంయగారాధితా బ్రహ్మలోకాదీన్ ప్రతి నయంతీత్యాహాచార్య ఇతి సార్ధాభ్యాం॥ 12-249-20 కృపణం కృపాస్థానమితి రత్నగర్భః॥ 12-249-22 నచేతి। అర్థాశయాఽగ్నిహోత్రాదీన్న కుర్యాత్। తిస్రో వక్ష్యమాణాః కుంభధాన్యముంఛశిలం కాపోతీం చ తాసాం పరముత్తరముత్తరం శ్రేయః॥ 12-249-23 చాతురాశ్రంయమధ్యేఽపి పరం పరం శ్రేయః॥ 12-249-26 చక్రధరాశ్చక్రవర్తినో మాంధాత్రాదయస్తల్లోకానాం సదృశీం గతిం తత్తుల్యతాం॥ 12-249-27 సుపుష్పితో రమణీయః॥ 12-249-29 గృహపతినాం హస్వత్వమార్షం। గృహస్థేభ్యః శ్రేష్ఠం సంశ్లిష్టమస్థిచర్మమాత్రసంశ్లేషవత్ తచ్చ తచ్ఛరీరం చ తస్య కారిణాం శరీరశోషకాణామిత్యర్థః। శరీరకర్మణామితి ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.